Skip to content

Tiền ởi tiền ơi

March 7, 2008

” Cái gì không thể mua được bằng tiền thì có thể mua được bằng tiền nhiều hơn” (David Rockfeller)

Cấu nói nổi tiếng của tỷ phú dầu mỏ này ngày nay hình như có lẽ hợp với tình hình Việt Nam. Chính phủ đã chính thức bơm tiền vào mua chứng khoán nhằm cứu sống một thị trường chứng khoán non nớt và nhiều dị tật của Việt Nam.

Chưa bao giờ người ta sống chết vì tiền như vậy. Doanh nghiệp cần vốn. Người đầu tư cần lợi nhuận. Còn tiền sẽ đi về đâu, tạo ra giá trị hay hàng hóa gì cho xã hội thì vẫn còn ở thì tương lai. Đồng vốn đi lạc hướng!

Tiền là máu của nền kinh tế. Vốn giúp cho doanh nghiệp đầu tư và phát triển. Nhưng nếu kinh doanh là một quá trình biến cái đầu vào thành giá trị cho đầu ra thì tiền vốn cũng chỉ là một thành tố nhỏ ở đầu vào mà thôi.

Bởi vậy tôi xin nói lại với ông tỷ phú kia rằng: “tiền không thể mua được tất cả”

Chuyện từ 10 năm trước (bài này xin viết tiếp cho bài về quỹ đầu tư)

Có lẽ nhiều người không biết đến công ty BEREAU VERITAS đặt tại Etown, Tân Bình. Nhưng hầu hết chúng ta đều nhớ đến cái tên BVQI. Nó gợi cho chúng ta đến một cái thời mà hầu hết những mẫu quảng cáo trên TV kết thúc với câu nói “sản phẩm đạt chứng nhận chất lượng BVQI – vương quốc Anh”.

Đó là cái lúc mà những khái niện ISO biến những doanh nghiệp thành bộ khung quan liêu, biến nhà máy thành nơi chứa giấy tờ, hồ sơ. Ông thầy tôi đã từng nói Sony hay Honda không hề có ISO bởi trong đầu họ đã thiết lập ra những tiêu chuẩn chất lượng còn khắc khe hơn cả cái gọi là ISO. ISO đã là cái chuẩn, còn chất lượng của Sony đã trở thành cái bí quyết của riêng họ, tạo ra giá trị cạnh tranh. Suy cho cùng chất lượng là cái đương nhiên và nằm ngay trong ý thức của mỗi tổ chức.

Đó là chuyện của 10 năm trước. Bây giờ BVQI trở thành BEREAU VERITAS. Còn cái người ta mua hàng không còn là chữ ISO kia nữa rồi.

Câu chuyện về thương hiệu cũng là một chuyện tương tự. Công ta quảng cáo tha hồ mà thành lập còn những anh chàng có chút vốn mỹ thuật thành chuyên gia xây dựng thương hiệu. Ít ai hiểu rằng khái niệm tiếp thị là một triết lý kinh doanh (marketing-driven) và thương hiệu được cấu thành từ nhiều điều, trong đó quan trọng nhất vẫn là từ sản phẩm.

Chính trào lưu này góp phần tạo ra những logo đẹp, bao bì đẹp và những sản phẩm tệ.

Bây giờ lại là vốn và đầu tư.

Chuyện này nói ra để thấy rằng một nền kinh tế trẻ như Việt Nam giống như một đứa trẻ trước bao la kiến thức. Trong từng giai đoạn, chúng ta lại có xu hướng tôn thờ quá mức một yếu tố nào đó mà quên đi việc xác định lại chính chúng ta và có cái nhìn toàn cục.

Có những thứ tiền không mua được

Quay trở lại khái niệm kinh doanh từ góc nhìn hệ thống, đó là một chuỗi biến các yếu tố đầu vào thành giá trị đầu ra, trong đó có tiền là yếu tố đầu vào.

Lấy ví dụ như anh bán lẻ, kinh doanh hệ thống siêu thị di động. Anh phải có vốn cực lớn để mua hàng, bên cạnh đó anh phải có đất, con người bán hàng, quy trình kinh doanh, hệ thống quản lý… Nettra nghe đâu là do một tổ chức từ Đông Âu, tiền cực “khủng” nhưng chết vẫn cứ chết vì chiến lược sai lầm, quản lý kém và biến nơi bán di động thành cái tiệm tạp hóa bé xíu.

Toyota được biết đến nhiều với hệ thống sản xuất tinh gọn (Lean Production) hay JIT, họ vượt qua và làm cho cả thế giới kính nể vì những sáng tạo của họ trong quy trình kinh doanh của mình. Ít tai biết rằng những triết lý sản xuất kia ra đời cách đây 70 năm xuất phát từ việc họ muốn tái đầu tư mà không ai cho họ vay tiền và mua chịu thép cả. Từ đó mà lãnh đạo Toyota đề ra tiết lý kinh doanh sản xuất không vay ngân hàng. Nếu được, xin mời bạn đến một trạm dịch vụ của Toyota, nơi bạn thấy rằng lượng nhớt tồn kho là cực ít, số vốn lưu kho là cực tiểu nhưng chưa bao giờ khách hàng vào mà thiếu hàng cả.

Nói vậy để thấy rằng có những thứ đầu vào hay giá trị mà chính tiền cũng không mua được.

Trong cuốn sách Tư duy lại tương lai, một ông nào đó đã nói rằng, đã đến lúc tài sản lớn nhất của chính chúng ta là trí tuệ của chúng ta chứ không phải là những cổ đông.

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: